Sự ra đi của cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng vào tối ngày 19/7 đã khơi dậy một làn sóng cảm xúc mạnh mẽ trong cộng đồng mạng Việt Nam, kéo theo nhiều cuộc tranh luận và áp lực về cách thể hiện sự tiếc thương. Trong bối cảnh nhạy cảm này, cách mà mỗi cá nhân lựa chọn để bày tỏ nỗi buồn, từ công khai đến kín đáo, từ những bức ảnh Tin Nhắn Buồn Che Chữ mang tính riêng tư đến việc thay đổi hình ảnh đại diện, đều trở thành tâm điểm của sự chú ý và đánh giá. Những phản ứng trái chiều và các quyết định tạm dừng hoạt động giải trí sớm hơn quy định đã phơi bày sự phức tạp trong việc dung hòa giữa cảm xúc cá nhân, chuẩn mực xã hội và các quy định chính thức trong một sự kiện quốc gia trọng đại.

Áp Lực “Buồn Sao Cho Đúng?”: Khi Mạng Xã Hội Trở Thành Sân Khấu Biểu Cảm

Sau thông tin Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng qua đời, mạng xã hội đã trở thành một không gian sôi động nơi mọi biểu cảm đều có thể bị soi xét. Ngay trong đêm 19/7, một người mẫu áo tắm ở Sài Gòn đã phải gỡ bỏ hình ảnh bikini và thay bằng ảnh đen trắng của cố Tổng Bí thư sau khi nhận về vô số lời chỉ trích. Cô giải thích rằng mình không kịp cập nhật tin tức, nhưng sự việc này đã khởi đầu cho một xu hướng áp lực xã hội: việc bày tỏ nỗi buồn dường như trở thành một nghĩa vụ, một thước đo lòng yêu nước.

Nhiều người dùng mạng xã hội kêu gọi mọi người hãy biết ơn và thể hiện sự đau buồn bằng cách thay ảnh đại diện đen trắng, hoặc đăng tải những dòng trạng thái tiếc thương. Trong làn sóng này, những người nổi tiếng không làm theo hoặc làm “không đúng cách” lập tức trở thành mục tiêu công kích. MC Phan Anh, diễn viên/người mẫu Châu Bùi, hay nghệ sĩ Thành Lộc đều từng đối mặt với những bình luận chỉ trích gay gắt vì những lý do khác nhau, từ việc không đăng bài tưởng niệm cho đến cách dùng từ ngữ trong thông báo. Đặc biệt, những hình ảnh cá nhân mang tính thẩm mỹ cao như hình ảnh hoa hồng đen buồn hay các biểu tượng cảm xúc khác thường được sử dụng để thể hiện tâm trạng, nhưng trong bối cảnh nhạy cảm này, chỉ có những hình ảnh trực tiếp liên quan đến sự kiện mới được chấp nhận.

Không chỉ là lời nói suông, áp lực này còn lan rộng và trở thành những hành động cụ thể. Một TikToker tên Duy Muối đã bị công ty bãi nhiệm chức danh giám đốc sáng tạo chỉ vì một bình luận “thiếu tế nhị” trên Facebook. Cùng lúc, công an TP.HCM cũng đã xử phạt hành chính ba chủ tài khoản Facebook vì đăng tải “thông tin thất thiệt, bịa đặt, xuyên tạc” liên quan đến sự kiện. Điều này cho thấy ranh giới giữa việc thể hiện quan điểm cá nhân và vi phạm quy định pháp luật trở nên rất mong manh. Trong khi nhiều người tìm kiếm những hình nền phong cảnh thiên nhiên để làm dịu tâm trạng, thì việc bày tỏ công khai nỗi buồn lại trở thành một thử thách.

Thậm chí, việc thay avatar đen trắng cũng bị “soi” kỹ lưỡng. Diễn viên Nam Thư và Đỗ Khánh Vân bị chỉ trích vì hình ảnh đại diện đen trắng nhưng trang phục “không phù hợp” (áo hai dây, đồ bơi), khiến họ phải khóa tài khoản Facebook cá nhân. Điều này cho thấy sự kỳ vọng của một bộ phận công chúng về việc biểu cảm nỗi buồn phải tuân thủ những chuẩn mực nhất định, không chỉ về nội dung mà còn về hình thức. Giữa những dòng cảm xúc hỗn loạn, không ít người chọn cách thể hiện tâm trạng qua các hình ảnh hoặc ảnh tin nhắn buồn che chữ, nhằm giữ sự riêng tư và tránh những phán xét không mong muốn, một cách tương tự như việc tạo một tên Facebook sang chảnh để thể hiện cá tính nhưng vẫn ẩn chứa sự kín đáo.

Một bài viết lan truyền trên Facebook với hàng nghìn lượt thích đã tóm lược áp lực này: “Không ai bắt bạn phải buồn, nhưng hãy là 1 thế hệ trẻ sống biết ơn.” Luận điểm này nhấn mạnh ý tưởng về một nỗi buồn tập thể, một trách nhiệm đạo đức mà mỗi cá nhân nên thể hiện trong thời điểm đất nước có tang.

Hoãn Sự Kiện Sớm: Giới Hạn Giữa Quy Định và Tự Nguyện

Quốc tang Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chính thức diễn ra vào hai ngày 25 và 26/7. Theo quy định, trong những ngày này, các cơ quan công sở sẽ treo cờ rủ và không tổ chức các hoạt động vui chơi giải trí công cộng. Tuy nhiên, nhiều tỉnh thành đã chủ động hoặc chịu áp lực chỉ đạo tạm hoãn các hoạt động trước thời điểm quốc tang.

UBND TP Hội An thông báo tạm dừng nhiều chương trình lễ hội, nghệ thuật ngay từ ngày 20/7. Tương tự, UBND tỉnh Long An, Hà Nam và Cao Bằng cũng chỉ đạo các sở, ban, ngành, cùng các tổ chức và cá nhân trong tỉnh tiết giảm hoặc tạm dừng các hoạt động văn hóa, thể thao, giải trí từ rất sớm, có nơi từ ngày 20 hoặc 22/7, kéo dài đến hết ngày 26/7. Thậm chí, một số chương trình giải trí lớn như “Anh trai vượt ngàn chông gai”, “Anh trai ‘say hi'”, “2 ngày 1 đêm”, hay cuộc thi “Hoa hậu Du lịch Việt Nam” cũng chủ động công bố tạm dừng lịch trình. Những sự kiện này thường mang tính giải trí cao, đôi khi gắn liền với các yếu tố tươi vui như hình ảnh mèo may mắn, nhưng trong bối cảnh quốc tang, việc tạm dừng là cần thiết để thể hiện sự tôn trọng.

Một luật sư tại TP.HCM giải thích rằng theo Nghị định 105/2012 của Chính phủ về quốc tang, các hạn chế chỉ áp dụng trong hai ngày quốc tang chính thức. Do đó, việc chính quyền địa phương bắt buộc các tổ chức, cá nhân ngừng hoạt động vui chơi giải trí công cộng ngoài hai ngày này có thể là trái quy định. Tuy nhiên, ông cũng nhận định rằng nhiều tổ chức, cá nhân có thể tự nguyện dừng hoạt động vì thấy việc tổ chức trong những ngày gần quốc tang là không phù hợp. Điều này cho thấy sự linh hoạt trong việc diễn giải và áp dụng quy định, cũng như sự nhạy cảm của cộng đồng trước các sự kiện lớn.

Bên cạnh việc hoãn các sự kiện, hiện tượng treo cờ rủ sớm cũng diễn ra ở nhiều nơi. Ngay từ ngày 22/7, cờ rủ đã xuất hiện tại nhiều địa điểm công cộng ở Hà Nội và TP.HCM, thể hiện tinh thần tưởng niệm của người dân. Sự chuyển mình nhanh chóng của xã hội, từ những hình ảnh sinh động của vẻ đẹp vịnh Hạ Long thường ngày sang không khí trang nghiêm, u buồn cho thấy sức ảnh hưởng lớn của sự kiện quốc tang.

Kết Luận

Sự ra đi của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã tạo ra một bối cảnh xã hội đặc biệt, nơi việc thể hiện nỗi buồn không chỉ là cảm xúc cá nhân mà còn trở thành một vấn đề được cả cộng đồng và cơ quan chức năng quan tâm, thậm chí là điều tiết. Từ những áp lực “buồn sao cho đúng” trên mạng xã hội, các cuộc tranh cãi về avatar, cho đến quyết định hoãn các hoạt động giải trí sớm hơn quy định, tất cả đều phản ánh sự phức tạp và nhạy cảm của tình hình. Trong khi một số người mạnh dạn bày tỏ cảm xúc công khai, không ít người chọn cách thể hiện sự tiếc thương một cách kín đáo hơn, có thể thông qua những dòng trạng thái nội tâm, hoặc chia sẻ những ảnh tin nhắn buồn che chữ như một cách để giữ sự riêng tư cho nỗi lòng mình. Sự kiện này là một lời nhắc nhở về tầm quan trọng của sự thấu hiểu và tôn trọng đa dạng cảm xúc trong một xã hội đang phát triển, nơi ranh giới giữa không gian cá nhân và trách nhiệm cộng đồng luôn cần được cân nhắc cẩn thận.

Tài liệu tham khảo:

  • BBC News Tiếng Việt – “Ông Nguyễn Phú Trọng qua đời, buồn sao cho đúng?”
Mục nhập này đã được đăng trong Blog. Đánh dấu trang permalink.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *